Segja evruna í stórhættu vegna stöðu mála á Spáni

Sérfræðingar hafa auknar áhyggjur af stöðu evrunnar eftir að lánshæfismat Spánar var lækkað sl. föstudag. Ekki var tilkynnt um lækkunina fyrr en eftir lokun fjármálamarkaðanna á Spáni og því er ekki að vænta viðbragða þeirra fyrr en á morgun mánudag þegar þeir opna á ný. Spánverjar hafa átt í gríðarlegum fjárhagserfiðleikum og telja margir að landið sé á sömu leið og Grikkland. Telja sérfræðingar horfurnar mjög slæmar sem gerir það að verkum að tiltrú á evrunni fer minnkandi.

Meðal þess sem Spánverjar glíma við er að stórir spænskir bankar eru í miklum vandræðum og hefur spænska ríkið þegar þurft að þjóðnýta nokkra banka. Þá nýtur forsætisráðherra Spánar minnkandi stuðnings auk þess sem spænsk verkalýðsfélög hóta allsherjarverkfalli. Ofan á þetta bætast áhyggjur annarra evruríkja, s.s. Frakka, af því að vandræði Spánar gætu smitað út frá sér og haft alvarleg áhrif á efnahagsástandið innan þeirra.

Heimild:
Sérfræðingar telja evruna í stórhættu vegna Spánar (Vísir.is 30/05/10)

 

Viðurkennir að almennir borgarar evruríkja voru blekktir

Forseti Evrópusambandsins, Herman van Rompuy, viðurkenndi sl. þriðjudag að því hafi verið haldið frá almennum borgurum í ríkjum Evrópusambandsins að upptaka evrunnar hefði það m.a. í för með sér að efnahagsþróun í öðrum evruríkjum hefði beinar afleiðingar á lífskjör þeirra. Með því var van Rompuy að vísa til þess að önnur evruríki hafi þurft að hlaupa undir bagga með Grikkjum í efnahagsþrengingum þeirra og munu hugsanlega þurfa þess í tilfelli fleiri ríkja á evrusvæðinu.

Þá viðurkenndi van Rompuy einnig að alltaf hafi legið fyrir að þörf væri á einni efnahagstefnu og pólitískri stefnu samhliða einum sameiginlegum gjaldmiðli. Sagði hann ljóst að evrusvæðið væri í erfiðri stöðu að þessu leyti og bætti síðan við: “Þessi spenna hefur verið til staðar allar götur síðan evran var sett á laggirnar. Almenningur var hins vegar ekki upplýstur um það.”

Heimild:
Ordinary people were misled over impact of the euro, says Herman Van Rompuy (Telegraph.co.uk 26/05/10)

 

Enginn vill bera ábyrgð á ESB-umsókninni

Ljóst er að lítill áhugi er fyrir því að axla ábyrgð á umsókn ríkisstjórnarinnar um inngöngu í Evrópusambandið. Á fundi sem fram fór í dag á skrifstofu Heimssýnar með rúmenska ESB-þingmanninum Christian Dan Preda lagði hann mikla áherslu á það að íslensk stjórnvöld hefðu lagt fram umsóknina. Það hefði ekki verið að frumkvæði sambandsins. Hliðstæð sjónarmið komu fram hjá talsmönnum Evrópusambandsins sl. haust þegar skoðanakannanir sýndu vaxandi andstöðu Íslendinga við inngöngu í sambandið.

Össur Skarphéðinsson, utanríkisráðherra, vísar ábyrgðinni á Alþingi og segist aðeins vera að framfylgja ákvörðun þingsins þó allir viti að það var ríkisstjórnin með Samfylkinguna í broddi fylkingar sem þröngvaði umsókninni í gegnum þingið fyrir tæpu ári síðan. Alþingi vísar því eðlilega á ríkisstjórnina. Innan ríkisstjórnarinnar vísar forysta vinstri-grænna ábyrgðinni á Samfylkinguna. ESB-umsóknin er orðið að þvílíku vaxandi vandræðamáli að enginn vill bera ábyrgð á henni sem skiljanlegt er og allir benda á einhverja aðra og vilja þvo hendur sínar af því.

 

Vogunarsjóðir veðja á hrun evrunnar

Stórir alþjóðlegir vogunarsjóðir veðja nú á að gengi evrunnar eigi eftir að hrynja og hafa tekið svokallaða skortstöðu gagnvart henni. Örvæntingarfullar aðgerðir Evrópusambandsins og Alþjóðagjaldeyrissóðsins til þess að reyna að bjarga evrunni nýverið með yfirlýsingum um 750 milljarða evra neyðarsjóði fyrir evrusvæðið hafa engu breytt í þeim efnum. Ofan á annað eru uppi miklar efasemdir um að sambandið hafi burði til þess að útvega slíkar fjárhæðir ef þörf yrði á því en ekkert hefur verið upplýst um það hvaðan það á að koma.

Áhyggjur af evrusvæðinu jukust enn sl. föstudag þegar spænska ríkið neyddist til þess að taka yfir spænskan sparisjóð. Óttast menn að næst þurfi að bjarga Spáni frá gjaldþroti eftir að Grikkland var sett í gjörgæslu. Í kjölfarið gæti svo komið að Portúgal, Írlandi, Ítalíu og jafnvel Belgíu. Slík keðjuverkun gæti hæglega riðið evrusvæðinu að fullu og gert út af við það. Svo alvarleg er staðan að forystumenn innan ESB, einkum í Þýskalandi, hafa lýst því yfir opinberlega að evran sé í mikilli hættu og um leið sambandið sjálft.

Heimild:
Hedge funds bet big on the falling euro (Telegraph.co.uk 22/05/10)

 

Skugga verði ekki varpað á hátíðarhöldin 17. júní

Allir fulltrúar í íþrótta- og tómstundaráði Reykjavíkur utan einn samþykktu bókun í dag þar sem þeirri ósk er beint til ríkisstjórnarinnar að sjá til þess að formleg ákvörðun verðir ekki tekin á þjóðhátíðardag Íslands um að hefja viðræður um inngöngu í Evrópusambandið, en jafnvel er búist við að slík ákvörðun verði tekin á fundi leiðtogaráðs sambandsins sem fram fer 17. júní nk. Stefán Jóhann Stefánsson, fulltrúi Samfylkingarinnar í ráðinu, lagði bókunina fram en hinn fulltrúi flokksins, Oddný Sturludóttir, var ein um að leggjast gegn henni.

Bókunin hljóðar svo: “Þeirri ósk er beint til Ríkisstjórnar Íslands að sjá til þess að skugga verði ekki varpað á hátíðarhöld á þjóðhátíðardegi Íslendinga með því að að ákveðið verði að hefja aðildarviðræður á milli Íslands og Evrópusambandsins á þeim degi. Hér er um viðkvæmt deilumál að ræða og minna má á að meirihluti þjóðarinnar hefur lýst sig andvígan aðild að sambandinu.”

Þess má geta að óvíst er enn hvort Ísland verði á dagskrá fundar leiðtogaráðs ESB en eins og kunnugt er hefur sambandið vægast sagt um nóg annað að hugsa þessa dagana þegar evran berst fyrir lífi sínu.

Heimild:
Varpi ekki skugga á 17. júní (Mbl.is 21/05/10)

 

Björgunaraðgerðir vegna evrunnar kaupa aðeins tíma

Björgunaraðgerð Evrópusambandsins vegna evrunnar upp á 750 milljarða evra kaupir aðeins tíma fyrir evrusvæðið þar til fjárlagahalla ríkja á svæðinu hefur verið komið í lag. Þetta sagði Angela Merkel, kanslari Þýskalands, í ræðu sem hún flutti í gær 16. maí á þingi þýsku verkalýðshreyfingarinnar. Þessi orð fela í sér talsvert annan boðskap en yfirlýsingar hennar og annarra forystumanna sambandsins fyrst eftir aðgerðina þar sem talað var um að þær fælu í sér algera björgun evrusvæðisins.

Ljóst þykir að aðgerðir ESB hafi alls ekki skilað þeim árangri sem vonast var eftir. Markaðirnir brugðust vel við fyrst í stað en það fjaraði fljótt út. Sérstaklega eru uppi miklar áhyggjur af þeim mikla niðurskurði sem skuldsettum evruríkjum er gert að fara út en búist er við því að hann muni halda aftur af hagvexti í þessum ríkjum næstu árin sem aftur muni gera þeim erfitt fyrir að greiða af lánum sínum.

Fyrr eða síðar er gert ráð fyrir því að sú staða komi upp að eina leiðin til þess að koma skuldsettum evruríkjum á rétta braut verði verulegar afskriftir skulda þeirra. Það mun aftur að öllum líkindum koma harkalega niður á þeim ríkjum og bankastofnunum sem hafa lánað þessum ríkjum sem aftur eru í flestum tilfellum önnur evruríki og bankar innan þeirra. Það er því ekki að furða að vaxandi áhyggjur séu af framtíð evrusvæðisins.

Heimild:
Merkel segir neyðar­sjóð aðeins til að kaupa tíma fyrir evruna (Evropuvaktin.is 16/05/10)

 

Merkel vill Evrópusambandsher og eina efnahagsstjórn

Kanslari Þýskalands, Angela Merkel, sagði í ræðu sem hún flutti 13. maí sl. í þýsku borginni Aachen að verja yrði evruna þar sem endalok hennar þýddu endalok Evrópusambandsins. Ríki sambandsins yrðu því að koma sér saman um eina sameiginlega efnahagsstjórn. Sagði hún að Evrópusambandið væri að ganga í gegnum erfiðasta tímabil í sögu sinni og að nauðsynlegt væri að koma á sameiginlegri efnahagsstefnu og pólitískri stefnu innan þess. Í kjölfarið mætti síðan skoða t.a.m. hugmyndir um Evrópusambandsher.

Ljóst er að alltaf var ljóst að sameiginlegur gjaldmiðill innan ESB krefðist ekki aðeins sameiginlegrar peningamálastefnu heldur einnig sameiginlegrar efnahagsstjórnunar og pólitískrar stefnu. M.ö.o. eins ríkis. En þegar evrunni var hleypt af stokkunum á sínum tíma var ekki stuðningur við að farið yrði lengra en sem næmi sameiginlegri peningamálastefnu. Því var tekin sú ákvörðun að bíða eftir næstu krísu og nota hana til þess að ná í gegn sameiginlegri efnahagsstjórn og pólitískri stefnu.

Hvað Evrópusambandsherin varðar hefur lengi staðið til að koma honum á laggirnar. Fjölmargir forystumenn innan ESB hafa lýst stuðningi við þá hugmynd á liðnum árum og þegar er kominn vísir að slíkum her. Um er að ræða sérstakar hersveitir sem lúta stjórn sambandsins og ætlað er að geta burgðist hratt við hættum sem kunna að koma upp. Þá eru heimildir til stofnunar slíks hers í Stjórnarskrá ESB (Lissabon-sáttmálanum) sem tók gildi þann 1. desember á síðasta ári.

Heimild:
Merkel segir brýnt að verja evruna (Rúv.is 13/05/10)

 

Norðmenn sem fyrr andsnúir inngöngu í ESB

Mikill meirihluti Norðmanna er áfram andsnúinn inngöngu í Evrópusambandið samkvæmt nýrri skoðanakönnun sem gerð var fyrir norska ríkisútvarpið NRK eins og verið hefur í hverri einustu könnun sem gerð hefur verið í Noregi síðan árið 2005. 55% segjast nú andvíg inngöngu í sambandið en einungis 32,2% eru því hlynnt. 12,7% eru óákveðin.

Í samtali við NRK sagði Heming Olausen, formaður norsku samtakanna Nei til EU sem hafna inngöngu í ESB, að sífellt fleiri hafi efasemdir um slíka inngöngu í Noregi. Normenn séu fegnir því að vera ekki með evruna sem gjaldmiðil.

Heimild:
55% Norðmanna andvígir aðild að ESB-32,2% fylgjandi (Evropuvaktin.is 12/05/10)

 

Vaxandi efasemdir um björgun evrunnar

Sú ákvörðun leiðtoga evruríkjanna að setja á laggirnar sérstakan neyðarsjóð til þess að bjarga evrunni upp á 750 milljarða evra er vægast sagt umdeild. Fyrstu viðbrögð markaðarins voru jákvæð en efasemdir hafa síðan færst í aukana. Óvíst þykir hvort aðgerðin dugi til þess að koma evrunni í skjól og að líklegra að hún muni aðeins fresta vandamálinu. Einnig eru efasemdir um að aðgerðin komi í veg fyrir árásir spákaupmanna á evruna og sé allt eins líkleg til þess að gera hana enn ákjósanlegra skotmark.

Ekki liggur enn fyrir hvaðan peningarnir eiga að koma sem fara eiga í neyðarsjóðinn en ekkert hefur verið gefið upp um það. Athygli vekur að þriðjungur upphæðarinnar kemur frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. M.ö.o. treysti ESB sér ekki til þess að koma evrunni til bjargar eitt síns liðs frekar en Grikklandi eða öðrum ríkjum sambandsins sem lent hafa í efnahagshremmingum á undanförnum mánuðum og árum. Þá felur neyðarsjóðurinn í sér viðurkenningu á því að fleiri evruríki en Grikkland séu í hættu.

Þá hefur verið bent á að neyðarsjóðurinn sé í raun ríkissjóður fyrir ESB að öllu leyti nema að nafninu til. Búist er við dómsmálum þar sem látið verði reyna á það hvort björgunaraðgerðirnar standist sáttmála sambandsins og er eitt slíkt mál í uppsiglingu í Þýskalandi. Ljóst er að engan veginn er útséð um framtíð evrunnar þrátt fyrir aðgerðir evruríkjanna.

Heimildir:
Shock and awe may not be enough to save Europe (Telegraph.co.uk 10/05/10)
Europe prepares nuclear response to save monetary union (Telegraph.co.uk 09/05/10)

 

Evrópusambandssinnar fagna í dag

Eins og áður fagna Evrópusamtökin og önnur samtök Evrópusambandssinna í dag Evrópudeginum svokölluðum á heimasíðum sínum. Þann 9. maí árið 1950 sendi þáverandi utanríkisráðherra Frakka, Robert Schuman, frá sér svonefnda Schuman-yfirlýsingu sem markaði upphafið að Evrópusambandinu eins og við þekkjum það í dag. Dagurinn er þjóðhátíðardagur sambandsins.

Sömu aðilar hafa hins vegar aldrei séð ástæðu til þess að fagna lýðveldisstofnuninni 17. júní eða því að Ísland varð fullvalda ríki 1. desember. Þá fagnar hins vegar Heimssýn, hreyfing sjálfstæðissinna í Evrópumálum, ásamt öðrum sjálfstæðis- og fullveldissinnum.