Meirihluti vill ekki ESB

Meirihluti landsmanna vill ekki ganga í ESB. Minni- hluti þingmanna styður aðild og einn af ríkisstjórn-arflokkunum er andvígur aðild. Engin sátt um að hefja aðildarferlið.

Kostnaður telst í milljörðum

Ríkisstjórnin áætlar að beinn kostnaður við aðildar-viðræður muni nema tveimur milljörðum króna sem er líklega vanmat. Kostnaður sveitarfélaga, samtaka og fyrirtækja sem þurfa að leggja fram vinnu í aðildarferlinu hefur ekki verið metinn.

Óljós ávinningur

Ísland hefur nú þegar aðgang að innri markaði ESB og yrði fyrsta landið í áratugi sem sækist eftir aðild án þess að hafa fjárhagslegan hag af því. Aðildargjöld myndu nema tugum milljarða árlega og ESB áformar verulegar hækkanir á þeim.

Aukin óvissa

Aðildarferli væri skref í átt að gjörbreyttu umhverfi undirstöðuatvinnuvega landsins. Það gæti dregið úr fjárfestingu í landbúnaði, matvælaframleiðslu, fiskvinnslu og fleiri greinum. 

Biðstaða í utanríkismálum

Gerð fríverslunarsamninga er á forræði ESB og taki Ísland stefnuna inn fyrir tollmúra ESB er ólíklegt að erlend ríki vilji ræða fríverslun við Ísland.

Röng forgangsröð

Aðildarviðræður kalla á mikla vinnu hjá ráðu- neytum, ríkisstofnunum, sveitarfélögum, aðilum vinnumarkaðar og hagsmunasamtökum. Þetta mun óhjákvæmilega bitna á brýnni verkefnum.

Þjóðin klofin næstu ár

Nei takk í ágúst leggur málið til hliðar, en já þýðir að tekist verður á um framtíð Íslands af vaxandi þunga næstu misseri. Aðildarviðræður við ESB ættu ekki að vera á dagskrá nema aukinn meiri-hluti landsmanna hafi áhuga á aðild og meirihluti sé fyrir aðild á Alþingi.

Óljóst samningsumboð

Í aðildarviðræðunum sem hófust 2009 samþykkti Alþingi skýr markmið og línur sem ríkisstjórnin mátti ekki víkja frá í aðildarviðræðum. Ríkisstjórninni var einnig skylt að upplýsa Alþingi reglulega um gang viðræðna. Segi þjóðin já í ágúst er óljóst hvort þessir fyrirvarar halda.

Samningur breytir ekki ESB

Aðildarsamningur breytir því ekki að stór og vaxandi hluti ríkisvalds flyst til ESB, áhrif Íslands í ESB yrðu hverfandi lítil, tollar ESB koma á 70% allra vörunúmera í stað aðeins 10% í dag. Ísland mun greiða með sér tugi milljarða árlega til ESB.
Aðildarsamningur breytir því ekki að ESB hefur dregist aftur úr öðrum hagkerfum og að efnahags-horfur þar eru slæmar. Auk þess er ESB í stöðugri þróun í átt að aukinni miðstýringu og hervæðingu.

Ólíkar aðstæður

Hagkerfi Íslands byggir á auðlindum og landið er fjarri meginlandi Evrópu. Aðstæður okkar, tækifæri og áskoranir krefjast öðruvísi löggjafar og skjótari viðbragða en hægt er að búast við af embættis-mönnum í Brussel. Við þurfum að stýra okkar eigin málum. Regluverk og stjórnsýsla ESB er hvort tveggja of dýrt og viðamikið fyrir Ísland.

Áhrifaleysi

Ísland yrði fámennasta ríki ESB og hefði minnst áhrif. Við ættum eitt sæti af 28 í leiðtogaráðinu, eitt af 28 sætum í ráðherraráðinu en aðeins 1/1000 af atkvæðavæginu. Ísland fengi sex þingmenn af 720 og mætti tilnefna fulltrúa í framkvæmdastjórn ESB en hann mætti ekki ganga erinda Íslands. 

Ólíkir hagsmunir

Áhrifaleysi Íslands er áhyggjuefni því hagsmunir okkar og ESB eru ólíkir. Ísland ræður yfir auðugum fiskimiðum, stórri efnahagslögsögu og hreinni orku. Allt er þetta af skornum skammti í ESB. Þjóðartekjur Íslands á íbúa eru tvöfalt hærri en meðaltalið í ESB. Reikna verður með að ESB taki hag heildarinnar fram yfir hagsmuni Íslands.

Tollar hækka

ESB er tollabandalag sem leggur tolla á um 70% af öllum innfluttum vörutegundum en Ísland á aðeins um 10% vörutegunda. Við aðild myndi tollur á kínverska rafbíla hækka úr 0% í allt að 45%. Tollur á föt úr 0% í 12% á skó í allt að 17%. Rafhjól úr 0% í 10-70%. ofl. mætti nefna. Kolefnistollar ESB falla á áburð, sement ofl. Verðlag innan ESB verður því almennt hærra en utan þess. Tekjur af tollum renna að 3/4 til ESB.

Efnahagsleg stöðnun

Hagvöxtur í ESB hefur verið helmingi hægari en í Bandaríkjunum og á Íslandi. Ástæðurnar eru margar, svo sem íþyngjandi regluverk, hátt orku-verð, skortur á nýsköpun og fyrirtækjaflótti.

Evran er vandamál

Hagkerfi Íslands er kraftmikið og sveiflukennt. Með krónu hefur hagkerfið jafnað sig hraðar eftir áföll. Með evru leiða áföll frekar til atvinnuleysis, gjald-þrota og búferlaflutninga í stað verðbólgu. Peningastefna sem tekur ekkert mið af aðstæðum okkar getur valdið miklu tjóni.

Tugmilljarða framlög til ESB

Árlega myndi Ísland greiða ESB 0,7% af þjóðar-framleiðslu, 0,3% af VSK-tekjum og 75% af inn-heimtum tollum. Samtals um 50 milljarða króna árlega. Við fengjum aðeins brot af því til baka því við stöndum mun betur en hin aðildarríkin. ESB hefur kynnt áform um að hækka þessi gjöld um meira en helming. Við þetta bætast framlög til átaksverkefna ESB, oft tugir milljarða árlega.

Hervæðing

Árlega myndi Ísland greiða ESB 0,7% af þjóðar-framleiðslu, 0,3% af VSK-tekjum og 75% af inn-heimtum tollum. Samtals um 50 milljarða króna árlega. Við fengjum aðeins brot af því til baka því við stöndum mun betur en hin aðildarríkin. ESB hefur kynnt áform um að hækka þessi gjöld um meira en helming. Við þetta bætast framlög til átaksverkefna ESB, oft tugir milljarða árlega.

Útganga bæði erfið og dýr

Útganga Breta úr ESB var bæði erfið og dýr sem staðfestir að innganga í ESB er verður ekki auð-veldlega aftur tekin. Auk þess eru engin ákvæði í reglum ESB um hvernig tryggja eigi örugga útgöngu fyrir þau ríki sem hafa tekið upp evru. 

(Hlaða niður A4 bæklingi)

  • Bókun 35 við EES-samninginn og stjórnarskráin

    Bókun 35 við EES-samninginn og stjórnarskráin

    Stefán Már Stefánsson, birtist í Morgunblaðinu 15.10.2025 Utanríkisráðherra hefur nú lagt fram nýtt frumvarp sem bætir sérstakri forgangsreglu við lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, sem yrði ný 4. gr. laganna. Frumvarpið er lítið breytt frá fyrra frumvarpi sem lagt var fram á síðasta löggjafarþingi en náði ekki fram að ganga. Ákvæðið hljóðar svo:  Ef…

  • Málþing í Iðnó um bókun 35 og fullveldismál – Myndband

    Málþing í Iðnó um bókun 35 og fullveldismál – Myndband

    Þriðjudag 7. október 2025 kl. 20:00 var málþing í Iðnó um lýðveldismál og bókun 35. Framsögumenn voru Arnar Þór Jónsson, Erna Bjarnadóttir, Haraldur Ólafsson, Jón Bjarnason og Sigríður Andersen. Salurinn í Iðnó var fullur, setið í öllum sætum og staðið fram á gangi. Hér er hægt að horfa á myndbandsupptöku af fundinum.

  • Ísland og ESB – óskhyggja og staðreyndir

    Ísland og ESB – óskhyggja og staðreyndir

    Hreinn Loftsson hæstaréttarlögmaður skrifar: Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur er kveðið á um að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram árið 2027 um hvort halda skuli áfram aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið (ESB). Ef niðurstaðan verður sú að halda áfram viðræðum verður ferlið væntanlega tekið upp þar sem frá var horfið árið 2013. Ramminn um viðræðurnar sem ESB setti…

  • Hvað er í pakkanum?

    Hvað er í pakkanum?

    Hreinn Loftsson hæstaréttarlögmaður skrifar: Umræða um aðild Íslands að Evrópusambandinu (ESB) hefur blossað upp eftir að ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur tók við völdum í lok árs 2024, en í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er lýst vilja til að endurmeta stöðu Íslands gagnvart ESB. Við slíkt mat verður að vanda til verka og rýna reynslu annarra ríkja, áhrif aðildar…

  • Framsal á fullveldi þjóðar

    Framsal á fullveldi þjóðar

    Jón Steinar Gunnlaugsson skrifar: Segja má að sjálfstæðisbaráttu Íslands hafi lokið 1. desember árið 1918, þegar samningar náðust við Danmörku um fullveldi Íslands og svonefndur sambandslagasamningur var lögtekinn í báðum löndunum. Ísland var þá orðið fullvalda og sjálfstætt ríki, eftir langa baráttu forvígismaanna þjóðarinnar fyrir þeirri stöðu. Fullveldi þjóðar merkir að hún njóti stjórnskipulegs sjálfstæðis;…

  • Um­sókn krefst á­kvörðunar – ekki á­kalls

    Um­sókn krefst á­kvörðunar – ekki á­kalls

    Erna Bjarnadóttir skrifar: Í grein eftir Magnús Árna Skjöld Magnússon á Vísi 4. ágúst sl. Er fullyrt að umsókn Íslands um inngöngu í Evrópusambandið sé enn í gildi. Það er þó einungis vegna þess að sambandið segi svo vera. Hann kallar eftir því að íslensk stjórnvöld og þingmenn styðji við „framhald aðildarferlisins“ á grundvelli nýrra…

  • Á tveimur hjólum inn í ESB?

    Á tveimur hjólum inn í ESB?

    Sigurður Már Jónsson blaðamaður skrifar: Það er ekki endilega svo að Íslendinga vanti deiluefni um þessar mundir en ljóst er að framundan er áköf umræða um hugsanlega aðild að Evrópusambandinu. Sagan hefur sýnt okkur að það er erfitt umræðuefni sem mun kljúfa þjóðirnar í tvær fylkingar. Hvað nákvæmlega rekur á eftir því að hefja slíkt…

  • Fjallað um óheilindi ESB í leiðara Morgunblaðsins

    Fjallað um óheilindi ESB í leiðara Morgunblaðsins

    Í leiðara Morgunblaðsins þann 24. júlí 2025 segir m.a. þetta. „Allt þar til von der Leyen upplýsti óvænt á blaðamannafundi að umsókn Íslands um aðild að ESB væri í fullu gildi hafði verið talið, og má heita óumdeilt, að umsóknin væri alls ekki í gildi enda hefði umsóknarferlið siglt í strand í tíð vinstristjórnar Samfylkingar…

  • Hagvöxtur er minni á evrusvæðinu

    Hagvöxtur er minni á evrusvæðinu

    Lilja Dögg Alferðsdóttir varaformaður Framsóknarflokksins og fyrrverandi utanríks- og viðskiptaráðherra ritaði grein í Morgunblaðið 21. júlí 2025. „Evr­ópu­sam­bandið er komið aft­ur á dag­skrá ís­lenskra stjórn­mála. Stjórn­völd hafa til­kynnt að fyr­ir­huguð sé þjóðar­at­kvæðis­greiðsla um hvort Íslandi eigi að hefja að nýju viðræður um aðild að Evr­ópu­sam­band­inu. At­kvæðagreiðslan fer fram á ár­inu 2027. Það er mik­il­vægt að…

  • Hafnar algerlega frekari skrefum í átt að ESB

    Hafnar algerlega frekari skrefum í átt að ESB

    Haraldur Ólafsson formaður Heimssýnar var gestur Sprengisands á Bylgjunni 6. júlí 2024 og svaraði áleitnum spurningum Kristjáns Kristjánssonar. Eins og t.d. þessari „Er ekkert gott við Evrópusambandið?“